Áskorun
Fjarlægð Íslands frá framleiðendum byggingarefna gerir kolefnismeðvitaða hönnun nauðsynlega - en sjálfbærnivinnan endar oft aðskilin frá þeim verkfærum sem arkitektar nota við hönnunina.
Lausn
Real-Time LCA tengt við Revit, þannig að kolefnisgreiningin keyrir samhliða hönnunarvinnunni - með gögnum sem flæða úr lifandi líkaninu í stað þess að vera byggð upp frá grunni.
Niðurstaða
Sjálfbærniákvarðanir teknar fyrr og innanhúss, þar sem efnisval, virkni, hagkvæmni og kolefni eru metin saman - ekki í aðskildum skrefum.
Hjá Kollgátu arkitektúr, arkitektastofu með aðsetur á Akureyri og í Reykjavík, mótast sjálfbær hönnun af Íslandi sjálfu - af fjarlægð landsins frá framleiðendum byggingarefna, kostnaði við flutninga og þeirri ábyrgð sem fylgir því að byggja í viðkvæmu landslagi.
Með Real-Time LCA tengt við Revit-líkönin getur stofan nú metið byggingarlist, kolefni, virkni og hagkvæmni samhliða, á þeim tímapunkti þegar hönnunarákvarðanir eru í raun teknar.
Sjálfbærni mótuð af staðnum
Nálgun Kollgátu á sjálfbærni hefst löngu áður en nokkur loftslagsútreikningur fer fram. Fyrir stofuna er sjálfbær byggingarlist ekki sérstakt lag sem bætt er ofan á verkefni, heldur hugsunarháttur sem mótar hönnunina frá upphafi - og hugsunarháttur sem mótast djúpt af því að starfa á Íslandi.
Ísland liggur á jaðri flestra aðfangakeðja byggingarefna. Byggingarvörur fara langan veg til að komast á byggingarstað, og kolefni og kostnaður af þeim flutningi vegur þungt í hverri efnisákvörðun. Fyrir Kollgátu er sá landfræðilegi veruleiki ekki bara takmörkun sem þarf að glíma við - hann er ástæða til að hugsa betur um staðbundin efni, staðbundna þekkingu og byggingaraðferðir sem hæfa loftslagi og samfélagi landsins.
„Sjálfbær byggingarlist verður að bregðast vandlega við stað, loftslagi, menningu og komandi kynslóðum. Á Íslandi, sem liggur langt frá flestum framleiðendum byggingarefna, neyðir sjálfbærni okkur líka til að hugsa upp á nýtt hvernig við byggjum.“ - Ingólfur Guðmundsson, byggingafræðingur, Kollgáta
Sjónarmiðið víkkar út hvað sjálfbærni þýðir hjá Kollgátu. Hún snýst um að draga úr kolefnislosun, en líka um endingargóðar og aðlögunarhæfar byggingar með löngum líftíma, heilnæmt inniumhverfi og sterkari tengsl milli byggingarlistar, staðbundinnar sjálfsmyndar og svæðisbundinna auðlinda. Sjálfbærni stendur við hlið byggingarlistarlegra gæða og virkni - ekki í samkeppni við þau.
Kolefnisgreining tengd hönnunarlíkaninu
Stærsti hagnýti ávinningurinn sem Kollgáta fær af Real-Time LCA er hversu þétt greiningin liggur við lifandi hönnunarlíkanið. Real-Time LCA tengist beint Revit og dregur magntölur úr líkaninu eftir því sem hönnunin þróast, þannig að LCA-vinnan - sem unnin er í Real-Time LCA - les alltaf af því sem teymið er í raun að teikna. Sjálfbærnigreiningin keyrir ekki lengur á samhliða braut, er ekki afhent utanaðkomandi ráðgjafa og þarf ekki að setja saman eftir á.
Það breytir því hver tekur ákvarðanirnar. Þegar LCA-in keyrir á lifandi líkaninu halda arkitektar Kollgátu eignarhaldi á þeirri sjálfbærnisögu sem verkefnin þeirra segja, og viðskiptavinir sjá sama líkanið, sömu tölurnar og sömu málamiðlanirnar og hönnunarteymið vinnur með.
„Tengingin við Revit heldur sjálfbærnigreiningunni beint tengdri hönnunarferlinu okkar og heldur ákvarðanatökunni innanhúss. Það veitir bæði okkur og viðskiptavinum okkar meiri stjórn, gagnsæi og skilning á því hvernig hönnunarval hefur áhrif á umhverfið.“ - Ragnar Freyr Guðmundsson, arkitekt, Kollgáta
Að vinna með raunverulegum gögnum breytir líka samtalinu milli faggreina. Efnisval, burðarvirkisleiðir og umhverfisáhrif má bera saman á skipulegan hátt, með tölunum sýnilegum öllum í herberginu. Umræður milli arkitekta, verkfræðinga og viðskiptavina byggjast á gögnum frekar en forsendum - og byggingarlist, virkni, hagkvæmni og kolefni má meta saman gegnum allt hönnunarferlið, frekar en í röð.
Fyrr, saman, með raungögnum
Sjónarmið Kollgátu er að mikilvægasta skrefið í átt að sjálfbærari byggingariðnaði sé að hugleiða sjálfbærni fyrr og á heildstæðari hátt. Margar þeirra ákvarðana sem hafa mest umhverfisáhrif eru teknar á fyrstu hugmyndastigum, þegar breytingar eru enn ódýrar og hugmyndirnar enn sveigjanlegar. Real-Time LCA gerir það fyrra samtal mögulegt, vegna þess að verkfærið er nógu hratt - og nógu nálægt hönnunarlíkaninu - til að upplýsa skissur meðan þær eru að verða til.
„Nútímalegt LCA-verkfæri gerir sjálfbærni mælanlega og virka snemma í hönnunarferlinu, á meðan mikilvægustu byggingarlistarlegu ákvarðanirnar eru enn teknar.“ - Andrea Sif, arkitekt, Kollgáta
Ráðleggingar stofunnar til annarra fylgja sömu rökum: forgangsraða langtímagæðum og aðlögunarhæfni, draga úr óþarfa flækjustigi í byggingarkerfum, endurnýta núverandi byggingar þar sem mögulegt er, og fá arkitekta, verkfræðinga, verktaka, sveitarfélög og viðskiptavini inn í samtalið snemma. Að nota mælanleg gögn virkt við hönnun - ekki aðeins til að skrá fullkláruð verkefni - er það sem færir sjálfbærni úr metnaði yfir í áþreifanlegar aðgerðir.
Fyrir Kollgátu er dýpra markmiðið að sjálfbær byggingarlist eigi ekki aðeins að draga úr umhverfisáhrifum, heldur líka að skapa byggingar og staði sem samfélög meta og varðveita kynslóðum saman. Real-Time LCA er sá hluti verkfærakistunnar sem leyfir stofunni að vinna þannig án þess að rjúfa tenginguna við hönnunarlíkanið.
Helstu niðurstöður
- Kolefnisgreining keyrir í Real-Time LCA, tengd lifandi Revit-líkaninu - ekkert samhliða vinnuflæði, engin sérstök skjölunarvinna í lok verkefnis.
- Ákvarðanataka geymd innanhúss, þannig að Kollgáta og viðskiptavinir hennar hafa beina stjórn á því hvernig hönnunarval hefur áhrif á umhverfið.
- Efnisval, virkni, hagkvæmni og kolefni metin saman gegnum allt hönnunarferlið, ekki í röð.
- Fyrri, gagnastýrð samtöl milli arkitekta, verkfræðinga og viðskiptavina, byggð á raungögnum frekar en forsendum.
- Íslandssértækar hönnunaraðstæður - fjarlægð frá framleiðendum byggingarefna, flutningsþung losun - meðhöndlaðar á skipulegan hátt í hönnunarferlinu, ekki sem eftiráhugsun.